یکی از باکتری های گرم منفی و فاقد اسپور شیگلا می باشد و از عوامل اصلی بروز اسهال


اسهال‌ خونی‌ باکتریایی‌ (شیگلوز) dysentery bacillary یکی از باکتری های گرم منفی و فاقد اسپور شیگلا می باشد و از عوامل اصلی بروز اسهال‌های حاد خونی است. آب وهوا و فصل های سال در بروز عفونت شیگلایی نقش دارند.به طور مثال در آب‌ وهوای‌ معتدل‌، در ماههای‌ گرم‌ ودر آب‌ و هوای‌ گرمسیری‌ درفصل‌ بارانی‌ عفونت‌ شیگلایی‌ بیشترین‌ امکان‌بروز را دارد. در زنان و مردان میزان بروز این بیماری یکسان می باشد .عفونت‌ در هر سنی‌ ممکن است رخ‌ دهد، اما 2و3 سالگی ‌شایع‌ترین‌ سن‌ برای‌ بیماری‌ است. در 6 ماه‌ اول‌ زندگی ابتلا به این عفونت نادر است‌.زیرا این احتمال وجود دارد که شیرمادر حاوی آنتی‌ بادیهایی‌ بر ضدآنتی‌ژنهای‌ بیماری‌زای‌ این‌ارگانیسم‌ باشد‌. در کل چهار نوع شیگلا وجود دارد: شیگلا دیسانتری، شیگلا فلکسنری، شیگلا سونی، شیگلا بویدیی.

این چهار گونه‌ شیگلا مسؤول‌بیماری‌ هستند که‌ توانایی‌تهاجم‌ به‌ سلولهای‌ اپیتلیال‌کولون در هر چهار نوع وجود دارد. گروه A شیگلا دیسانتری ( Shigella dysenteriae ) : نوع یک این شیگلا باعث ایجاد همه گیری‌های گسترده و طولانی مدت می شود و عفونت با آن شدیدتر و طولانی تر است نسبت به دیگر گونه‌های شیگلا و در اکثر موارد با مرگ و میر همراه است. فقط نوع یک شیگلا دیسانتری باعث همه‌گیری‌های طولانی‌مدت اسهال‌خونی می شود. گروه B شیگلا فلکسنری است که مانند شیگلا دیسانتری بیشتر در کشورهای در حال توسعه دیده می‌شود. گروه C شیگلا بویدی و گروه D شیگلا سونئی نیز در کشورهای توسعه یافته شایع تر هستند. در اکثر موارد شیگلوز ناشی از شیگلا دیسانتری طی 7 روز بهبود می‌یابد؛ ولی گاهی اوقات اسهال پایدار دیده ‌می‌شود. آرتریت راکتیو یا سندرم رایتر به ندرت به دنبال عفونت با شیگلا دیسانتری دیده می‌شود. علایم‌ بیماری‌ پس از ورود شیگلا به بدن، دوره نهفتگی چند روزه‌ای‌ قبل‌ از ظاهر شدن علایم بیماری به‌ وجود می‌آید; درد شکمی‌شدید، تب‌ بالا، استفراغ‌،کاهش اشتها‌، دفع‌ دردناک مدفوع‌ همراه‌ با احساس‌ نیاز فوری‌ به‌ دفع‌ از علایم مشخص درگیری با این عفونت می باشد. اتساع‌ و حساسیت‌شکمی‌، افزایش‌ صداهای‌روده‌ای‌ ورکتوم‌ دردناک‌در طی دوره بیماری ممکن است وجود داشته‌ باشد.

در ابتدای بیماری ممکن‌ اسهال‌ آبکی‌ و حجیم‌ باشد و با پیشرفت بیماری تبدیل به مدفوع‌های‌ مکرربلغمی‌ خونی‌ و کم‌ حجم‌ شود. هرچند ممکن است بعضی‌ از بچه‌ها اصلا به‌مرحله‌ اسهال‌ خونی‌ نرسند و برخی‌ از آنها از ابتدا مدفوعشان‌خونی‌ باشد.

ممکن‌ است‌ بیماران دچار از دست‌ دادن شدید ‌آب‌ و الکترولیت‌ از راه‌مدفوع‌ و استفراع‌ شوند. اگر اسهال‌ درمان‌ نشود 1 تا 2 هفته‌طول‌ می‌کشد. علایم‌ شایع‌ دل‌ پیچه‌ تب‌ اسهال‌ شدید وجود خون‌، مخاط‌، یا چرک‌ در مدفوع‌ تهوع‌ یا استفراغ‌ دردهای‌ عضلانی‌ در شروع‌ بیماری‌ ممکن است ، شمارش‌ گلبول‌های‌ سفید کمتر از حد طبیعی‌ باشد‌. راههای انتقال موثرترین و مهم ترین روش انتقال، انتقال به صورت فرد به فرد و از راه مدفوعی- دهانی می باشد. اما گاهی به وسیله غذا، آب، حشرات، اشیا آلوده منتقل می شود .گاهی نیز شیگلا از راه دهانی-مقعدی در هنگام فعالیت جنسی منتقل می شود. به طور معمول شیگلا به وسیله دهان وارد دستگاه گوارش می شود و با حمله به سلول‌های پوششی روده بزرگ و انتهای روده کوچک باعث ایجاد زخم مخاطی خونریزی‌دهنده همراه با ترشحات التهابی می‌شود .

این باکتری معمولاً وارد خون نمی‌شود . در نیمی از موارد، ابتلا به اسهال حاد بدون وجود خون در مدفوع بیمار می باشد که در این حالت، تشخیص این نوع اسهال از سایر اسهال‌های حاد دشوار می شود. آب‌ و غذای‌ آلوده‌ مانند سالاد یا غذاهای‌ دیگر که‌ با‌ دست‌ درست‌ می‌شوند از عوامل‌ مهم‌ دیگر انتقال‌ آلودگی‌است‌. اما انتقال‌ شخص‌ به‌ شخص‌ در اکثر نقاط جهان‌ عامل اصلی‌ عفونت‌ است‌. پیشگیری‌ برای‌ پیشگیری‌ ازشیگلوز در کودکان‌ دو راه‌ ساده‌ وجود دارد

1- در مناطقی‌ که‌ شیگلوزشایع‌ می باشد مصرف‌ شیرمادر توصیه می شود‌. شیر مادر باعث کاهش یافتن خطرشیگلوز علامت‌ دار می شود و شدت‌ آن‌ را درشیرخوارانی‌ که‌ حتی شیر مادر مصرف کرده اند کاهش می‌دهد.

2- آموزش‌ رعایت بهداشت فردی درخانواده‌ و آموزش شستشوی دستها به‌ خصوص‌ بعد ازمدفوع‌ کردن‌ و قبل‌ از تهیه‌ ومصرف‌ غذا; سایر اقدامات‌بهداشت‌ عمومی‌ مانند اصلاح‌ آب‌ و فاضلاب‌، دفع‌ صحیح ‌مدفوع‌ و رعایت‌ بهداشت‌موادغذایی‌ نیز از دیگر روش های موثر پیشگیری می باشد.

درمان‌ برای‌ تشخیص بیماری ممکن‌ است‌ از بررسی‌ آزمایشی‌ و کشت‌ نمونه‌ مدفوع‌استفاده شود. در بچه‌های‌ مشکوک‌ به ‌شیگلوز اصلاح‌ و حفظ آب‌ و الکترولیت‌ ها از مسائل مهم می باشد.از داروهای‌ کاهنده‌ حرکت‌ روده‌ نباید استفاده‌ کرد، زیرا ‌خطر مزمن شدن بیماری وجود دارد. درمان‌ شامل‌ جایگزینی‌ مایعات‌ از دست‌ رفته‌، غذای‌ کم‌ حجم‌، و نیز گاهی‌ دارو می‌شود. بیمار باید مرتباً مایعات‌ دریافت‌ کند. باید بیمار را از بقیه‌ جدا کرد. معمولا برای درمان این بیماری به علت ایجاد عوارض استفاده از آنتی بیوتیک توصیه نمی شود. استفاده از یک‌ صفحه‌ گرم‌ کننده‌ یا شیشه‌ آب‌ داغ‌ بر روی‌ شکم‌ میزان درد را کاهش می دهد. بیمار جدا از بقیه‌ بستری‌ می‌شود و به وسیله سرم‌ مایعات‌ تکمیلی‌ به وی رسانده‌ خواهد شد. داروهای ضد اسهال‌ را نباید بدون تجویز پزشک مصرف کرد. زیرا این‌ داروها ممکن‌ است‌ مدت بیماری‌ را طولانی‌ کنند. و اگر تا کنون‌ مورد استفاده‌ قرار ‌گرفته‌اند باید‌ مصرف‌ آنها را متوقف‌ کرد. عوارض: کاهش آب بدن به طور خطرناک مخصوصاً در کودکان‌ باکتری‌ها ممکن‌ است‌ از مجرای‌ گوارش‌ وارد‌ خون‌ شوند و باعث درگیری سایر اعضای‌ بدن‌ شوند، مثل‌ کلیه‌ها، کیسه‌ صفرا، کبد، یا قلب‌ و مفاصل‌. این‌ حالت‌ شاید به‌ شوک‌ و مرگ‌ بیانجامد که البته از نوادر است.

علایم‌ شایع‌
- دل‌ پیچه‌، تب ‌، اسهال‌ (20 یا حتی‌ 30 بار اجابت‌ مزاج‌ آبکی‌ در روز)
- وجود خون‌، مخاط‌، یا چرک‌ در مدفوع‌، تهوع‌ یا استفراغ‌، دردهای‌ عضلانی‌
- گاهی‌ در شروع‌ بیماری‌، شمارش‌ گلبول‌های‌ سفید کمتر از حد طبیعی‌ است‌.
علت
یک‌ نوع‌ باکتری‌ به‌ نام‌ شیگلا که‌ به‌ جدار روده ی‌ بزرگ‌ حمله می ‌کند. این‌ باکتری‌ معمولاً از طریق‌ دست‌ها، غذا یا آب‌ آلوده‌، از یک‌ فرد به‌ فرد دیگر انتقال‌ می ‌یابد.
عوامل تشدید کننده ی بیماری
مسافرت‌ به‌ کشورهای‌ خارجی‌
محیط‌ زندگی‌ شلوغ‌ یا غیر بهداشتی‌
پیشگیری‌
- دست های‌ خود را پس‌ از اجابت‌ مزاج‌ و قبل‌ از دست‌ زدن‌ به‌ مواد غذایی‌ بشویید.
- هرکس‌ که‌ علایم‌ اسهال‌ خونی‌ باکتریایی‌ دارد را جداسازی‌ نمایید.
- لباس های‌ آلوده‌ و ملحفه‌ ها‌ را تا زمانی‌ که‌ بتوانید آنها را بجوشانید، در سطل ‌های ‌درپوش دار و پر از آب‌ و صابون‌ قرار دهید.
عواقب‌ مورد انتظار
با درمان‌، بیماری معمولاً در عرض‌ 7 روز قابل‌ معالجه‌ است‌.
اغلب‌ عفونت ‌های‌ شیگلایی‌ خفیف‌ هستند و درمان‌ جدی‌ احتیاج‌ ندارند. البته‌ در موارد شدید، اگر درمان‌ موفقیت ‌آمیز نباشد، از دست‌ رفتن‌ آب‌ زیاد از بدن‌ ممکن‌ است‌ مرگبار باشد (خصوصاً در شیرخواران‌ و کودکان‌ کم‌ سن‌ و سال‌).
عوارض‌ احتمالی‌
- کم‌ آبی‌ بدن‌ به‌ طور خطرناک‌، خصوصاً در کودکان‌
- در موارد نادر، باکتری‌ ها ممکن‌ است‌ از مجرای‌ گوارش‌ به‌ خون‌ وارد شوند و سایر اعضای‌ بدن‌ را درگیر سازند، مثل‌: کلیه ‌ها،  کیسه‌ ی صفرا، کبد ، یا قلب ‌ و مفاصل‌. این‌ حالت‌ شاید به‌ شوک‌ و مرگ‌ بیانجامد.
درمان‌
- اقدامات‌ تشخیصی‌ ممکن‌ است‌ شامل‌ بررسی‌ آزمایشگاهی و کشت‌ نمونه ی‌ مدفوع‌ لازم باشد.
- اطلاع‌ از بروز همه‌ گیری‌ بیماری‌ و نیز آشنایی‌ به‌ نواحی‌ بومی‌ می ‌تواند در رسیدن‌ به‌ تشخیص‌ کمک‌ کند.
- درمان،‌ شامل‌ جایگزینی‌ مایعات‌ از دست‌ رفته‌، غذای‌ کم‌ حجم‌ و نیز گاهی‌ دارو می ‌شود.
- بیمار را از بقیه‌ جدا نمایید.
- برای‌ تخفیف‌ درد، یک‌ صفحه ی‌ گرم‌ کننده‌ یا شیشه ی‌ آب‌ داغ‌ را روی‌ شکم‌ قرار دهید.
- بیمار باید به طور مرتب مایعات‌ دریافت‌ کند.
- بستری‌ کردن‌ بیمارانی‌ که‌ شدیداً مریض‌ هستند (خصوصاً کودکان‌ کم‌ سن‌ و سالی‌ که‌ کم ‌آبی‌ دارند). چنین بیمارانی جدا از بقیه‌ بستری‌ می ‌شوند و مایعات‌ تکمیلی‌ را از راه‌ سرم‌ به‌ آنها‌ می رسانند.
داروها
امکان‌ دارد آنتی ‌بیوتیک‌ تجویز شود.
از مصرف‌ ترکیبات‌ ضد اسهال‌ خودداری‌ کنید، مگر اینکه‌ با نظر پزشک‌ تجویز شده‌ باشند. این‌ ترکیبات‌ ممکن‌ است‌ بیماری‌ را طولانی‌ کنند. اگر تا کنون‌ مورد استفاده‌ قرار می ‌گرفته ‌اند بلافاصله‌ مصرف‌ آنها را متوقف‌ کنید.
فعالیت در زمان ابتلا به این بیماری
حداقل‌ تا 3 روز پس‌ از رفع‌ تب‌، اسهال‌ و سایر علایم‌، استراحت‌ در رختخواب‌ ضروری‌ است،‌ مگر برای‌ توالت رفتن‌. البته‌ پاها را در رختخواب‌ باید مرتباً ورزش‌ داد.
رژیم‌ غذایی‌
- مصرف مایعات‌ یا جامدات‌ نرم‌ تا زمانی‌ که‌ اسهال‌ متوقف‌ شود. سپس از‌ رژیم‌ عادی استفاده شود‌.
در شرایط زیر باید به پزشک مراجعه کنید:
- اگر شما یا کودکتان‌ علایم‌ اسهال‌ خونی‌ باکتریایی‌ دارید.
- اگر یکی‌ از موارد زیر هنگام‌ درمان‌ رخ‌ دهد:
ـ تب‌ 9/38 درجه ی‌ سانتی گراد یا بیشتر
ـ گلودرد، سردرد یا گوش‌ درد
ـ تنگی‌ نفس‌ یا سرفه ی‌ شدید
ـ رگه‌ ی خون‌ در خلط‌ سینه‌
ـ درد یا تورم‌ شدید شکم‌
ـ خونریزی‌ گوارشی‌ از مقعد
ـ درد در ساق‌ پا یا تمام‌ پا
ـ تورم‌ مفاصل‌ 
ـ علایم‌ کم‌ آبی‌ بدن‌ (بی‌حالی‌، فرورفتگی‌ چشم‌ها، کاهش‌ وزن‌ سریع‌، یا خشکی‌ پوست‌) ظاهر شوند.
منابع:WWW.IRTEB.COM

ایمنی مواد غذایی

به توصیه دانشگاه علوم پزشکی اصفهان

تهدیدات جدید برای ایمنی مواد غذایی به طور مداوم در حال ظهور و بروز هستند وتغییر در شیوه تولید، توزیع و مصرف مواد غذایی، تغییر در محیط زیست، ظهور عوامل بیماریزای جدید، مقاومت ضد میکروبی، همه اینها سیستم ایمنی مواد غذایی را به چالش کشیده اند.
افزایش سفر وتجارت هم، احتمال شیوع آلودگی ها را افزایش داده است.
عرضه مواد غذایی به طور فزاینده ای در حال جهانی شدن است و این نیازمند توجه بیش از پیش به سیستم ایمنی مواد غذایی در میان کشور ها است.


۵ نکته کلیدی برای غذای سالم
ایمنی غذایی یک مسئولیت مشترک است. از کشاورزان و تولیدکنندگان گرفته تا ،فروشندگان و مصرف کنندگان .
پنج نکته کلیدی ، برای راهنمایی فروشندگان و مصرف کنندگان غذای سالم و ایمن، تعریف شده است :
نکته اول: تمییز نگه داشتن
نکته دوم: جدا نگه داشتن مواد غذایی خام از مواد غذایی پخته
نکته سوم: پختن کامل مواد غذایی
نکته چهارم: پختن غذا با درجه حرارت مناسب
نکته پنجم: استفاده از آب و مواد غذایی سالم

 

مسمومیت غذایی :

دراثر خوردن مواد غذایی آلوده ایجاد می شود که علائم آن بیشتر با درگیری دستگاه گوارش همراه است وشدت آن طیف گسترده ای دارد که معمولا ازچند ساعت تا چندروز ادامه می یابد البته طول مدت بیماری بستگی به عامل مسمومیت دارد .

مسمومیت غذایی بطور کلی به دودسته تقسیم می شود :

  • عفونی (از طریق ویروسها ،باکتری ها،انگلها)
  • سمی (قارچ های سمی ،حشره کشها،برخی گیاهان وغذاهای دریایی)
  •  

موارد انتقال بیماری :

  • تماس مستقیم هنگام کشتار و خرد کردن گوشت آلوده ی خام
  • خوردن سبزیجات خام وغذاهای گوشتی نیمه پخته ی آلوده
  • استفاده از لبنیات غیر پاستوریزه ، آب ویخهای غیربهداشتی
  • عدم رعایت بهداشت ونشستن دستها وتماس با مدفوع آلوده

ضروری است در موارد زیر دستان خود را بشویید :(حداقل ۱۰ تا ۱۵ ثانیه طول بکشد )

  • پس از خرید کردن یا پاک کردن میوه وسبزیجات ،گوشت ودیگر مواد غذایی
  • قبل از آمادگی برای پخت وپز غذا در آشپز خانه
  • قبل از صرف غذا
  • بعد ازرفتن توالت یاتمیز کردن سرویسهای بهداشتی
  • پس ازتماس باحیوانات خانگی
  • پس از ملاقات بیمار

به تفکیک مواد غذایی خام وپخته در یخچال اهمیت دهید .

 

قبل از مصرف مواد غذایی آن رابه طور کامل وصحیح گرم کنید وپس از مصرف ، غذای باقیمانده را سریع دریخچال بگذارید. (غذاهای فاسد شدنی رابیش از ۲ساعت بیرون از یخچال قرار ندهید .)

 

مراحل پاکسازی سبزیجات خام را طبق مراحل زیر انجام دهید :

  • جداکردن کامل گل ولای از سبزیجات وشستشوبا آب
  • قراردادن سبزیجات در مواد ضدعفونی کننده به مدت ۵ دقیقه
  • شستشوی کامل ودقیق چندین مرتبه تا مواد ضد عفونی بطورکامل از سبزیها جدا گردد.