آموزش نحوه گرفتن نوار قلبی با دستگاه الکتروکاردیوگراف


الکتروکاردیوگرافی
الکتروکاردیوگرافی یا گرفتن نوار قلب، روشی برای بررسی فعالیت الکتریکی قلب از طریق ثبت سیر یک ایمپالس الکتریکی از منشا آن درگره سینوسی- دهلیزی میباشد، که باعث انقباض قلب میشود . یک نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام نموداری است که نشان دهنده فعالیت الکتریکی هر ضربان قلب و نیز ریتم ضربان های متوالی قلب میباشد.

تاریخچه:

سال 1878 میلادی 2 محقق انگلیسی موفق شدند برای نخستین‌بار امواج الکتریکی قلب یک قورباغه را ثبت کنند و پس از آن آگوستوس والر، از محققان یک مرکز پزشکی در لندن، اطلاعاتی را درباره نخستین امواج الکتریکی ثبت شده از قلب انسان اعلام کرد و در حقیقت آگوستوس والر نخستین فردی بود که این امواج را الکتروکاردیوگرام نامگذاری کرد. سال 1891 محققان تغییراتی در عملکرد سیستم‌‌هایی که از آنها برای ثبت امواج الکتریکی قلب استفاده می‌شد ایجاد کردند و نشان دادند در هر ضربان قلب شاهد یک سری تغییرات 3 مرحله‌ای در جریان الکتریکی عبوری از قلب خواهیم بود. همچنین ویلیام بیلیس نشان داد بین تپش دهلیزی و بطنی یک تاخیر 13‌/‌0 ثانیه‌ای وجود دارد. به‌رغم تحقیقات بسیار زیادی که درباره چگونگی تفسیر منحنی ثبت شده از تغییرات جریان الکتریکی قلب انجام شده بود، ویلم اینتوون، نخستین فردی بود که موفق شد 5 مرحله مختلف در جریان الکتریکی قلب را که در یک الکتروکاردیوم ثبت شده و به وضوح قابل مشاهده هستند از هم مجزا سازد و یک نام اختصاصی را برای هر یک از این مراحل انتخاب کند. به این ترتیب ویلم اینتوون با اختراع یک سیستم استاندارد برای ثبت امواج الکتریکی قلب، نام خود را به عنوان مخترع الکتروکاردیوگراف به ثبت رساند و به خاطر این اختراع جایزه نوبل پزشکی سال 1924 را از آن خود ساخت.

 

 

الکتروکاردیوگرام
نوارقلب (ECG) روش بی خطر و ارزان قیمتی برای کسب برخی اطلاعات است و نوارقلب درباره ضربان و ریتم قلب به پزشک اطلاعات مفیدی میدهد. همچنین ECG ممکن است نشان دهد که آیا یک حمله قلبی رخ داده است یا خیر؟ و آیا در قلب مشکلات بالقوه ای از نظر میزان خونرسانی به عضله قلب وجود دارد یا خیر؟ نوار قلب بررسی رایج و بدون دردی است. این دستگاه دارای یکسری لید و گیره های اتصال می باشد که لیدها به قفسه سینه و گیره ها به دست و پای بیمار وصل می شود.

 

نحوه نصب این لیدها و گیره ها به ترتیب زیر می باشد:

1 – دست راست – گیره قرمز

2- پای راست-گیره مشکی

3 – دست چپ – گیره زرد

4- پای چپ - گیره سبز

برای حفظ کردن ترتیب گیره ها کلمه قمسز (ابتدای رنگهای قرمز ، مشکی، سبز و زرد برعکس چرخش عقربه ساعت) را به یاد داشته باشید.

 

 لیدهای سینه ای دارای نام V و با شماره های یک تا شش شماره گذاری شده اند این لیدها به این صورت روی سینه بیمار وصل می گردد :

V1 : در فضای بین دنده ای 4 طرف راست قفسه سینه نزدیک جناغ (یک فضا بالاتر از نوک سینه)

V2  : روبروی V1 در سمت چژ قفسه سینه نزدیک جناغ

V3 : زیر شماره 2 یا انتهای جناغ سینه متمایل به قلب                               

 V4 : زیر نوک سینه روی خط مید کلاویکل)

 V5 : حدود 2 سانتیمتر به سمت چپ (آنتریور آگزیلاری لاین در فضای پنجم)

V6 : زیر خط زیر بغل (روی خط میدآگزیلاری)

 

 

 

 

روش انجام کار

1-روش انجام کاررابرای بیمار (درحدسن وسال) توضیح دهید.

2-بهتر است که بیمار ساعت و سایر لوازم فلزی خود را در بیاورد.

3-وسایل موردنیاز را آماده کنید.

4- دمای محیط راکنترل کنید.

5-پوشش بیماروحریم خصوصی وی راحفظ و بیمار رادر وضعیت راحت قراردهید. 

6- گیره ها رابه ژل آغشته و به دور دستها و پاهای بیمار وصل کنید.

7-دستگاه را روشن کنید و نوار را در شش لید مختلف بگیرید(avf ,avl, avr,III,II,I)عموما سرعت کاغذ 25 میلیمتر در ثانیه است و برای مشاهده و گزارش هر چه بهتر کمپلکسها سرعت را به 50 میلیمتر در ثانیه می رسانیم.

8- روی سینه بیمار ،محل قرارگرفتن لیدها رابه ژل آغشته کنید.در صورت داشتن موی زیاد و بلند با تیغ موها را بتراشید.

9-  الکترودهای سینه ای را وصل کنید.

10- لیدها ی V1تا V6 رابگیرید.

11- ژل روی سینه بیمار رابه آرامی پاک کنید.

12- یک لیدطولانی II بگیرید.

13- دستبندها رابازکرده ومحل راتمیزکنید.

نکته : در برخی از دستگاهها همه 12 لید با هم گرفته می شود پس بهتر است در ابتدا همه لیدهای دست و پا و سینه ای را روی بدن بیمار نصب کنید و سپس کلید رکورد یا استارت را بزنید.

 

برای داشتن نوار قلبی بهتر شرایط زیر نیز باید لحاظ گردد :                      

1 – بیمار کاملا راحت باشد.ترجیحا پوشیدن لباس آزاد

2 – اطراف بیمار تلوزیون ، موبایل ، رادیو روشن نباشد.

3 – استفاده از سیم ارت در صورت نیاز (وقتی پارازیت زیادی در نوار مشاهده می شود)

4 – به تخت بیمار تکیه ندهیم

5- استفاده از ژل لیدوکائین یا آب بر روی سطح پوست بیمار جهت افزایش رسانایی و ثبت بهتر جریان الکتریکی قلب

6 -چنانچه بیمار در دست یا پا دچار آمپوتاسیون باشد یا عضو در گچ باشد لید خود را به نزدیک ترین قسمت به اندام وصل می کنیم. در نقاط دارای ضخامت می توان از پوارهای لید سینه ای برای گرفتن لید دست و پا استفاده کرد. یعنی سیم مربوط به دست یا پا را با یک پوار به پوست نگه داریم.

7- چنانچه بیمار در حال تشنج یا لرزش ناشی از سرما باشد نوار قلبی پارازیت زیادی خواهد داشت که برای کاهش آن لید را به قسمت پروگزیمال دست یا پا وصل می کنند.

 

 

 نحوه گرفتن لیدهای VR (سمت راست قلب)

برای تشخیص اختلالات بطن راست از لیدهای V3R و V4R استفاده می شود. برای این کار محل کلیه لیدها روی قفسه سینه به صورت قرینه حالت عادی گذاشته می شود.