اکسیژن توسط پزشک تجویز می گردد.غلظت بیشتر از میزان جریان در دقیقه اهمیت دارد . وقتی تجویز اکسیژن یک اقدام اورژانس است ، پرستار می تواند بدون دستور پزشک ، برای بیمار اکسیژن تجویز نماید . 

برای بیماران مبتلا به COPD  ، یک سیستم اکسیژن low flow  ضروریست. 
در بیمارستان ها ، اکسیژن از طریق مرکزی در اختیار بیمار قرارمی گیرد . سیلندر های اکسیژن نیز برای مواقعی که اکسیژن دیواری در دسترس نیست یا استفاده از آن عملی نیست ( مثلاً برای انتقال بیمار از یک واحد به واحد دیگر ) در دسترس می باشند.
 بیمارانی که در منزل به اکسیژن درمانی نیاز دارند می توانند از سیلندرهای کوچک اکسیژن استفاده نمایند . 
گازهای خشک ، غشاهای مخاطی تنفسی را دهیدراته می نمایند . وسایل مرطوب کننده که بخار آب را به هوای دمی اضافه  می کنند ، برای اکسیژن تراپی به ویژه جریان های بیشتر ازlit / min2 ضروری می باشند  .
 این وسایل رطوبتی حدود 20% تا 40% فراهم می نمایند . 
اکسیژن از میان آب مقطر استریل یا آب شیر عبور کرده و سپس از طریق یک لوله ، این هوای مرطوب تنفس می شود . 
مرطوب کننده ها مانع خشک شدن غشاهای مخاطی می گردند و تخلیه ترشحات را آسان تر می نمایند . 
حباب های هوایی که در مخزن آب تولید می شوند ، بخار آب ِ بیشتری تولید می نمایند. 
 در تجویز مقادیر کمِ اکسیژن مثلاً    lit/min2-1 با نازال کانولا ، مرطوب سازی اکسیژن لازم نیست .
 وقتی بیمار اکسیژن low flow  را تنفس می کند ، هوای جو نیز به اندازۀ کافی وارد می شود ( که به طور طبیعی  دارای بخار آب است ) و همین امر مانع خشک شدن مخاط می گردد . 
سیلندرهای اکسیژن باید با احتیاط و به وسیلۀ چرخ های مخصوص جا به جا شوند تا از سقوط و آسیب خروجی آن   ( outlet ) جلوگیری شود . آنها را باید جایی دور از گرم کننده ها و محل های شلوغ نگهداری نمود . 
برای استفاده از اکسیژن دیواری ، مراحل زیر را انجام  دهید : 
1-  فلومتر را به outlet دیواری وصل کنید . 
2-  بطری مرطوب کننده را با آب شیر یا آب مقطر ، طبق پروتکل بیمارستان خود پر کنید 
3- بطری حاوی مرطوب کننده را به فلومتر وصل کنید .
4-  لوله اکسیژن تجویز شده و وسیله تحویل اکسیژن را به مرطوب کننده وصل کنید . 
5- فلومتر را برای تحویل اکسیژن تجویز شده ، تنظیم کنید. 
سیستم تحویل اکسیژن 
انتخاب سیستم ، به میزان نیاز بیمار به اکسیژن ، سن و راحتی او بستگی دارد  . در بیشتر سیستم ها ، اکسیژن تحویل شده ، قبل از تنفس با هوای اتاق مخلوط می شود . با این نوع سیستم ، تنظیم دقیق در صد اکسیژن دمی یا Fio2 امکان پذیر نیست . وقتی تنظیم درصد اکسیژن دریافتی اهمیت دارد ، باید از وسایلی مثل ماسک ونچوری استفاده کرد .
 کانولا ( CANNULA ):
کانولای بینی متداول ترین و ارزان ترین وسیلۀ تجویز اکسیژن است .
 استفاده از کانولای بینی آسان است و با توانایی بیمار در غذا خوردن و صحبت کردن تداخلی ندارد؛ نسبتاً راحت است و اجازه می دهد که بیمار آزادانه حرکت کند . بیمار کانولای بینی را به خوبی تحمل می کند .
  کانولای بینی با سرعت جریان 2 تا 6 لیتر / دقیقه ، غلظت نسبتاً پایینی از اکسیژن را ( 24 % تا 45 % ) به بیمار  می رساند .  وقتی سرعت جریان از شش لیتر  / دقیقه بیشتر می شود ، بیمار هوا را می بلعد و 2Fio  افزایش نمی یابد .
 محدودیت های کانولا عبارتند از: 
1-ناتوانی در تحویل غلظت های بالاتر اکسیژن 
2- خشک کردن و تحریک غشاهای مخاطی .
 
ماسک صورت (  FACE MASK ):

ماسک های صورت که بینی و دهان بیمار را   می پوشانند ، برای تهویه اکسیژن به کار می روند . قسمت های بازدمی در دو طرف ماسک قرار دارند و اجازه می دهند دی اکسید کربن بازدمی خارج شود .
 
ماسک های اکسیژن گوناگونی وجود دارد :
 1- ماسک ها ی ساده که غلظتی حدود 40% تا 60% را با سرعت 5 تا 8 لیتر / دقیقه به بیمار می رسانند .
2- Partial rebreather mask 
ماسک rebreather  نسبی که با جریان 6  تا10    لیتر / دقیقه ، اکسیژنی با غلظت 60% تا 90% را به بیمار   می رسانند .
 کیسه ذخیره اکسیژن که به ماسک چسبیده اجازه می دهد تا بیمار یک سوم هوای بازدمی را همراه با اکسیژن تنفس کند . بدین ترتیب با چرخش دوبارۀ اکسیژنِ  بازدمی ، Fio2 افزایش می یابد. 
کیسه ماسک rebreather  نسبی نباید در طی دم به طور کامل روی هم بخوابد و باد آن خالی شود تا از افزایش تدریجی  دی اکسید کربن جلوگیری شود . اگر این مشکل رخ بدهد  پرستار   می تواند جریان اکسیژن را افزایش دهد . 
      
3-Non rebreather NASAL CANNULA:


ماسک non rebreather اکسیژن را با غلظت بالاتر به بیمار می رساند . به طوری که با سرعت جریان 10 تا 15 لیتر / دقیقه اکسیژنی با غلظت حدود  95 % تا 100% را به بیمار  می رساند . 
دریچۀ یک طرفه ای که بین ماسک و کیسۀ ذخیره وجود دارد مانع از ورود هوای اتاق و هوای بازدمی به کیسه می شود و بدین ترتیب فقط اکسیژن موجود در کیسه تنفس  می شود.
 برای پیشگیری از افزایش تدریجی  دی اکسید کربن ،
 کیسۀ non rebreather نباید به طور کامل در طی دم روی هم بخوابد . اگر چنین اتفاقی روی دهد ، پرستار باید با افزایش جریان اکسیژن تحویلی ، این مشکل را اصلاح نماید .       
4- Venturi Mask:
ماسک ونچوری ( venturi ) غلظت های متفاوتی از اکسیژن ، از 20% تا 40% یا 50% را با سرعت جریان 4 تا 10 لیتر در دقیقه ارائه می کند . 
ماسک ونچوری لوله ای قطور  دارد و بر اساس غلظت اکسیژن تحویلی و سرعت جریان ، آداپتر آن دارای کد بندی رنگی است .
 برای مثال آداپتر آبی با سرعت 4 لیتر / دقیقه اکسیژن را با غلظت 24% و آداپتر سبز با سرعت 8 لیتر / دقیقه اکسیژن را با غلظت 35% به بیمار می رساند . 
شروع اکسیژن با ماسک مثل شروع اکسیژن با کانولاست غیر از اینکه پرستار باید ماسکی با سایز مناسب برای بیمار تهیه کند . 
سایز های کوچکتر برای اطفال در دسترس است . تجویز اکسیژن به وسیلۀ ماسک یا چادر صورت ( face tent ) نیز انجام می شود . محدودیت های ماسک ها عبارتند از اشکال در رسیدن به اندازۀ مناسب با صورت ، عدم تحمل توسط بیمارانی که از احساس گرما یا احساس خفگی شکایت دارند . 
5-چادر صورت FACE TENT:
 
زمانی که بیمار نمی تواند ماسک را تحمل کند ، می توان از      چادرهای صورت (  face tent )   استفاده  کرد . این چادرهای صورت غلظت های متفاوتی از اکسیژن را فراهم می نمایند . مثلاً با جریان 4 تا 8 لیتر / دقیقه غلظتی حدود 30% تا 50% فراهم می نمایند .
 پوست بیمار را مکرراً از نظر رطوبت و خراشیدگی نگاه کنید و در صورت نیاز آن را خشک کنید .
 
نوزادان 
©       هود اکسیژن یک گنبد پلاستیکی سفت است که سر نوزاد را در بر  می گیرد .  هود ها مقادیر دقیقی از اکسیژن را با رطوبت بالا تحویل می نمایند .
©       نباید اجازه داد که گاز مستقیماً به صورت نوزاد بخورد و هود نباید با گردن ، چانه یا شانه نوزاد تماس داشته باشد. 
اطفال 
چادر اکسیژن 
*       چادر شامل یک سایبان مستطیل ، شفاف و پلاستیکی است که به اکسیژن یا منبع هوای فشرده و یک مرطوب کننده برای مرطوب کردن هوا یا اکسیژن متصل است . 
*       برای جلوگیری از گرم شدن بیش از اندازۀ داخل چادر اکسیژن و به منظور ایجاد دمایی حدود 20 تا 21 درجه سانتی گراد ،  برای چادرها مکانیسم های خنک کننده در نظرگرفته شده است .
*       کودک را با گان یا پتوی پنبه ای بپوشانید . کودک ، داخل چادر نباید دچار لرز شده و یا بدنش مرطوب گردد . 
*       ابتدا با جریان 15 لیتر / دقیقه به مدت پنج دقیقه داخل چادر را از اکسیژن پر کنید . بعد فلومتر را بر اساس دستور پزشک تنظیم کنید . این کار کمک می کند تا غلظت اکسیژن ِ چادر با سرعت بیشتری به سطح مورد نظر برسد . 
*      FACE  TENT  
چادرها اکسیژنی با غلظت حدود 30% به بیمار   می رسانند . 
تهیه کننده:
تهیه کننده: لیلا سادات مجیدزاده
سوپروایزر آموزشی بیمارستان امام رضا (ع)شهرستان کبودراهنگ
برای دانلود فایل پاورپوینت آموزش به خانواده بیمار در مورد اکسِزن درمانی و مراقبت از تراکستومی روی گزینه دانلود کلیک کنید.
 
.