تغییر وضعیت هوشیاری به صورت تغییر در سطح آگاهی و یا عدم آگاهی به زمان، شخص و مکان تعریف  می­گردد.


تحریک دردناک یک تکنیک برای ارزیابی سطح هوشیاری بیمار در روش ارزیابی AVPU یا جدول گلاسکو می باشد.پاسخ بیمار به این تحریک دردناک ممکن است بصورت پس زدن دست تحریک کننده ، واکنش خم کردن دستها به سمت داخل بدن (دکورتیکه) یا خم کردن دست ها به سمت خارج بدن (دسربره) باشد.

تحریک دردناک به دو دسته مرکزی و محیطی تقسیم می شود. تحریک روی بالای حدقه چشم، عضله تراپزیوس و استرنوم جز دسته مرکزی می باشند و تحریک بستر ناخن و فشار بین انگشتان دست جزء دسته محیطی هستند.


ساده ترین و شاید ایمن ترین راه برای استنباط پاسخ بیمار به تحریک دردناک در بیماران دچار تغییر وضعیت هوشیاری اعمال فشار روی اعصاب می باشد.اگرچه میزان اعمال این فشار نباید بیش از حد لازم باشد.
توجهات ضروری :
 اولین قانون در طب این است که باعث آسیب بیشتر و صدمه زدن به بیمار نشوید.
انجام تحریک دردناک نباید به صورت مجازات و تنبیه کردن بیمار انجام شود.
شدت و اندازه تحریک دردناک نباید بیش از حد نیاز برای بررسی پاسخگویی بیمار باشد.
ارزیابی و تشخیص نهایی تنها بوسیله پزشک در بخش اورژانس و پس از اتمام کامل معاینات نورولوژیک بیمار صورت می گیرد.
روشهای اعمال تحریک دردناک :

1-  فشار بر بالای حدقه چشمها ( فشار روی استخوان بالای چشم ) :supraorbital pressure

این عملکرد خیلی دقیق و قابل اعتماد نبود و نمی-توانست معیاری برای ایجاد پاسخ مناسب در بیمار باشد.


2- مالیدن و فشار بر روی استخوان جناغ :sternal rub

این کار نیز بسیار دردناک می باشد و می تواند به پوست و بافتهای زیرین آسیب برساند و حتی ممکن است در حضور آسیب به نخاع نادرست و غیر واقعی نشان داده شود.

 

3-  نیشگون گرفتن سرشانه ها ( عضله ذوزنقه ای) :trapezius squeeze

این کار نیز بسیار دردناک است و در حضور آسیب به نخاع میتواند در صورت ادامه باعث آسیب بیشتر به بیمار شود.

 

 

 

محلهای مناسب برای اعمال تحریک دردناک

 

در ارزیابی هوشیاری بهتر است ابتدا از روشهای کمتر دردناک مانند فشردن عضله ذوزنقه ای استفاده کرد و در صورت عدم پاسخگویی روشهای دیگر را آزمود.ضمنا در صورت تحریک یک طرف بدن و نداشتن پاسخ همان تحریک را در سمت دیگر بدن نیز تست کنید شاید اختلالی در این سمت بدن وجود داشته است.

در حال حاضر در شهر لوس آنجلس ایالت متحده تنها 2 مورد تحریک دردناک پذیرفته شده و قابل قبول وجود دارد که میتواند در شرایط پیش بیمارستانی بکار گرفته شود.
1- فشار بین انگشتان دست
2- فشار ملایم به بستر ناخن

 به منظور اعمال فشار بین انگشتان دست باید یک جسم سخت از قبیل مداد یا خودکار را بین دو انگشت بیمار بگذارید و انگشتان را در مقابل جسم سخت بفشارید.
  به منظور اعمال فشار بر بستر ناخن نیز باید نوک انگشت دست بیمار را بین انگشتان شست و اشاره خود قرار داده و با استفاده از انگشت شست خود در بستر ناخن بیمار فشار وارد کنید. بهتر است که فشار شما در کنار بستر ناخن انگشت بیمار به سمت پائین اعمال شود تا در مرکز ناخن بیمار ( درست مثل زمانیکه می خواهید زمان پرشدگی مویرگی بیمار را بررسی کنید)